Уралдааны моринд тарилгын шингэнээр эмчлэхийн ач холбогдол

Монголын ард түмэн олон зуун жилийн турш хурдан морийг сонгож уралдуулан түүгээрээ ард олноо баярлуулан хийморь, эрч хүч хайрладаг дэлхийд гайхалтай зуу, зуун жилийн баялаг уламжлалтай юм.
Иймээс хурдан морьдын бодисын  солилцооны дутагдал, элдэв өвчин эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх, оношлох, эмчлэх асуудал зүй ёсоор гарч ирсээр байгаа.
Хурдан моринд хамгийн эхний ээлжинд анхаарах асуудал нь бие махбодод байх шингэний тэнцвэрт байдал, бодис солилцоог хэвийн хэмжээнд нь байлгах нь чухал.
Хурдны морьдыг ихээр хөлөргөхөд  биед байвал зохих ус, витамин, эрдсийн дутагдалд орж холын замд уралдахад бахардалд үүсдэг байна.
Иймд бие махбодийн хэвийн үйл ажиллагааг тохируулахад хүрэлцхүйц хэмжээний усаар хангах хамгийн ач холбогдолыг өгнө. Мөн ус, витамин, эрдсийн бэлдмэлийг хэрэглэснээрээ хурдан морины бие махбодийн, эс , эдийн шингэний алдагдлыг нөхөх, ус эрдсийн солилцолын хямралыг засах, зүрх судас, бөөр, булчингийн үйл ажиллагааг сайжруулах, бодис солилцооны эмгэгээс үүсэх өвчин эмгэгийг эмчлэх, урьдчилан сэргийлэхэд оршино. Шингэн алдалт нь цаг агаар, уралдааны зам, уралдааны зай, гэмтэл бэртэл зэрэг хүчин зүйлүүдээс мөн  хамааралтай байдаг.
Хурдан моринд хэрэглэж байгаа тарилгын шингэн нь  ядаргаа сульдаанаас сэргийлэх, тамир тэнхээ оруулах, биеийн эсэргүүцлийг сайжруулах, эд эсийг нөхөн төлжүүлэх,  хордлогоос хамгаалж, эрдэс, витаминыг нөхөх үйлчилгээг өгдөг байх шаардлагатай.
Тарилгын уусмалуудын дотор изотоник уусмал байдаг. Тарилгын уусмал нь амьд бие махбодийн осмосын даралттай /7,4/ тэнцүү байвал тэдгээрийг изотоник уусмал гэнэ. Осмосын даралт ихтэй уусмалыг гипертоник гэх ба осмосын даралт багатай уусмалыг гипотоник уусмал гэж нэрлэнэ.
Тарилгын шингэний  /рН/ устөрөгчийн ионын илэрхийлэл нь цусны сийвэнгийн рН-тай тохирч байвал зохино. /7,34-7,36/
1. Глюкозын тарилгын шингэн нь бие махбодид ороод элч үүсгэн задарч амьдралын янз бүрийн үйл ажиллагаанд зарцуулагдана. Глюкозын изотоник уусмал нь бие махбодийг шингэнээр хангах амархан шимэгддэг тэжээлийн эх үүсвэр болдог. Глюкозын гипертоник уусмал нь цусны осмос даралтыг ихэсгэх, эдээс цусанд орох шингэнийг нэмэгдүүлэх, бодисын солилцоог сайжруулна.
Мөн бодис солилцоог идэвхжүүлэх, элэгийг хоргүйжүүлэх, зүрхний үйл ажиллагааг сайжруулах, шээс ялгаралтыг ихэсгэх, эдийн шингэн цусанд шимэгдэх явдлыг түргэтгэх үйлчилгээ үзүүлнэ.
2. Хурдан моринд  натрийн хлоридын 0,9% -ийн тарилгын шингэнийг хэрэглэдэг. Цусны сийвэнгийн осмос даралтыг хэвийн болгох, хордлого тайлах, бие махбодийн дотоод орчин болох шингэнийг нөхөх үйлдэлтэй юм.
Бие махбодийн натри хлорын хэмжээ өөрчлөгдөхөд мэдрэл, зүрх судасны систем, гөлгөр, араг ясны булчингуудын хэвийн ажиллагаа өөрчлөгдөж, олон янзын эмгэг үүсдэг. Натри нь цус ба эс хоорондын шингэний осмос даралтыг хангадаг, эсийн гадна оршдог үндсэн ион юм. Натри дутагдахад цуснаас шингэн эд эсэд шилждэг тул цус өтгөрнө.
Аливаа тарилгын шингэнийг хэрэглэхийн өмнө уусмалын тунгалагжилт, хүчинтэй хугацаа, баталгаажсан хэрэглэх заавар, сав, баглаа боодлын бүрэн бүтэн байдлыг шалгахыг анхаарах хэрэгтэй. Хүүхэд хүрэхгүй газар хадгална.
Витамины уусах чанар нь бие махбодод ороод шимэгдэх, зөөгдөх, тархан хуваарилагдах, хадгалагдах, ялгарах зарчмаар явагдана.
Витамины хэрэглээний үндсэн шаардлага нь тэжээлд хүрэлцээтэй хэмжээтэй байх, хугацаа хэтрээгүй, зөв тээвэрлэж, хадгалсан гэдэсний ханаар шимэгдэх процесс нь хэвийн байх, бие махбодын витамины хэрэгцээ хэвийн байлгахын тулд дутагдалд оруулахгүй байх  хэрэгтэй.
Усанд уусдаг В –ийн төрлийн витаминуудыг мэдрэлийн системийн өвчин, зүрх судасны өвчин, хоол боловсруулах замын өвчин зэрэг бусад өвчнүүдийг  урьдчилан сэргийлэх, эмчлэхэд үндсэн эмчилгээтэй хавсарч хэрэглэхэд чухал үр дүнг өгнө.
Иймээс хурдан моринд тарилгын шингэн, витаминуудыг малын эмчийн зааврын дагуу хэрэглэж, морины зориг, хийморь, эрч хүчийг сааруулахгүй, ядраахгүй, биеийн эсэргүүцлийг нь хэвийн байлгахын тулд уяач хүний байнгын анхаарал, халамж, энэрэнгүй үйл байнга шаардлагатай.
Уясан эзэн нь шинжлэх ухааны үндэстэй арга барил, арвин баялаг туршлагатай, уралдсан хүлэг нь эрүүл, хийморь золбоотой түрүү магнайд давхиж байхын ерөөл айлтгаж, мэргэжлийн зөвлөмжийг өгч  байна.
Мал эмнэлгийн ухааны доктор (Ph.D), дэд профессор, зөвлөх Ж.Дамдинсүрэн

http://www.mongoljockeyclub.com