Хонины хонгороо хараад хоёр нүд минь бүрхсэн…

Галшар сумын Сангийн далай бригадын баян “Шуушаа” гэж ажилсаг нэгэн байж. Тэрээр олон хүүхэдтэй, малч төдийгүй юмыг юм болгодог овсгоотой эр байсан гэдэг. Шуушаа бага залуудаа Дундговийн Түмтийн өртөөнд алба залгуулж байхдаа Баянхонгороос ирсэн айлын охинтой ханилан нутагтаа ирж айл шиг айл байсаар нас хэвийжээ. Гэтэл 50 гаруй насандаа 1980-аад оны эхээр тал цус харван хөдөлмөрийн чадвар алдагдахад эхнэр нь өөрийн нутаг, садан төрлөө татан гэр, мал, хүүхдүүдээ нүүлгэн Баянхонгор аймгийн Баянлэг сумыг зорьжээ. 
 Галшараас аваачсан хэдэн азарга адуу, үхэр мал нь нутаг таарахгүйгээс үхэж хорогдсоор цөөрсөн байна. Гэтэл байнга унаж эдэлдэг байсан хонины хонгор морь нь тэсвэр заан амьд мэнд үлдсэн байна. Шуушаагийн ах “багвар” Дугаржамц гэдэг сайн адуутай сумандаа байнга айраг, түрүү авдаг өвгөн байсан. Шуушаа ч энэ хурдыг унаж эдэлж өссөн хүн. Гэтэл Шуушаагийн хонины хонгорыг нутгийн нэгэн моринд дуртай залуу наадмаар уяна гээд гуйж байгаад тэмээгээр худалдаж авчээ.
 Сумын наадам ч болж. Нөгөө залуу хонины хонгорыг уяад ирсэн байв. Сайхан уясан байна, айрагдчихаж магадгүй гэж Шуушаа дотроо бодоод таних хүнгүй татанхай өвгөн наадмын асар хавиар сүүдэр бараадан сууж байтал морь ирлээ гээд хүмүүс бужигналдлаа гэнэ. Шуушаа ч дурандав. Ганц морь хол тасарчээ. Харж байтал хонины хонгор нь мөн байж. Цээж нь эгшээд л хоёр нүдийг нь нулимс бүрхээд явчихлаа. Баярласныг үгээр хэлхийн аргагүй !!!  Шуушаа хожим ярихдаа “Эзгүй газар хоёулхнаа уулзаж байгаа ч юм шиг, нутгийн хүн ирж байгаа ч юм шиг байж билээ. Манайхны адуу хаа газар явахад баярлуулна шүү, сайхаан сайхан” гэж дуу алдан ярьдаг байжээ. 
 Шуушаагийн том хүү Дэрийлаа Баянхонгороос цэрэгт татагдан хугацаа дуусч халагдаад шууд өссөн төрсөн Галшартаа ирж суурьшиж, 1980-аад оны сүүлчээр Баянхонгорын Баянлэг суманд байсан гэр орон, ээж ааваа нутагтаа авчирсан байна. Нутагт ирснээс нь хойш хүмүүс Шуушаагаас, “Таны хонины хонгор үнэхээр хурдан морь байсан юм уу” гэхэд “...арынх нь даанч явахгүй юм чинь...” гэсэн гэдэг. Хонины хонгор Галшарын унага байсан болохоор өөр л байсан байлгүй.   
Намсрайцэрэнгийн Санжаадорж