Мэдрэлийн системийн өвчин ба хортой зуршлууд

Адуу өвчин, айдас ба уур хилэнг мэдэрдэг ба заримдаа догширох буюу зарим үед тайван байдаг. Өөрөөр хэлбэл тэд дотоод болон гадаад нөлөөнөөс шалтгаалсан сэрэл, мэдрэмжтэй гэсэн үг. Адууны мэдрэлийн систем нь сайн хөгжсөн байдаг учир өчүүхэн гэмтэл, халдвар эсвэл хордлогын улмаас бүх бие организм нь хүндээр цочирч, өвчин үүсч болзошгүй.
Татран
Адууны мэдрэлийн системийн хамгийн аюултай өвчин нь татран юм. Эмчлэхэд бэрхшээлтэй уг өвчин нянгийн гаралтай байдаг. Өвчний халдвар нь хуучин шархаар дамжих нь олонтаа. Татрангийн анхны шинж тэмдэг нь булчин татаж адуу айдас цочирлын байдалд ордог. Өвчилсөн адуу удалгүй залгих болон сүүлээ өргөх ч чадваргүй болж таталтын улмаас чичэрч эхэлнэ. Өвчин хөнгөн тусвал адуу эдгэрэх боломжтой. Гэвч тэрээр хөл дээрээ цаашид зогсож чадахгүй бол бүрэн унтуулахаас өөр аргагүй. Татрангаар өвдсөн адууг тайван дулаан газарт байрлуулах ба пенциллин болон хордлогын эсрэг эм уусанаар таталтыг сулруулна. Урьдчилан сэргийлэх тарилгын тусламжтайгаар уг өвчнөөс зайлсхийх боломжтой. Тарилгыг 4-8 долоо хоногийн дотор хоёр удаа хийх ба жилийн дараа гурав дахь тарилгыг хийсэнээр бие оргинизмд дархлаа бий болдог. Нэгээс хоёр жилийн дотор тарилгыг давтан хийнэ. Хамгаалах тарилга хийлгээгүй адуу гэмтэл авбал нэн даруй татрангын эсрэг шингэн хийлгэвэл зохино.
Хордлого
Бэлчээрт байдаг адуу багваахай мэт хортой ямар ч ургамалыг иддэггүй. Гэвч өвсөнд орсон багваахай гашуун амтаа алддаг тул адуу тэднийг бусад өвсний хамт иддэг байна. Удалгүй анхны шинж тэмдэгүүд илэрнэ. Эцсийн дүндээ хор нь элгийг устгадаг. Хордсон амьтан сохорч гадаал ертөнцөд хариу өгөх чадваргүй болдог. Адуу ямар нэгэн зүйлийг тойрох ба тойргоор гүйж эхэлдэг. Зарим адуу толгойгоороо хана мөргөх буюу догширдог байна. Эдгээр шинж тэмдэг илэрвэл адууг бүрэн унтуулна. Хэрвээ адуунд өвчлөлийн мэдрэлийн шинжтэй шинж тэмдэг илрээгүй бол амин дэм өндөр дозоор өгөх, тусгай тэжээлээр тэжээх зэргээр элэг устахыг зогсоож болдог.
Орчиндоо буруу дасах хам шинж
Уг өвчний шинж тэмдэг илэрсэн  унага «тэнэг, маанаг» юм шиг харагддаг. Гол төлөв цэвэр цусны гүүний унаганы амьдралын эхний 24 цагийн дотор уг өвчний шинж тэмдэг илэрч эхэлдэг. Үүнд ийш тийшээгээ зорилгогүйгээр холхих, тэжээлээс татгалзах болон сохрох зэргээр илэрдэг. Өвчлөлийн шалтгаан одоогоор нээгдээгүй боловч төв мэдрэлийн системд нян халдварласнаас үүсдэг гэж таамагдадаг. Уг өвчнийг эмчлэх боломж маш хомс боловч унага эхний өдрүүдийн хямралыг давж чадвал цаашдаа өвчнөөс ямар нэгэн үр дагавар үлддэггүй гэж үздэг байна.
Татаж унах
Эпилепсия буюу татаж унах өвчин адуунд ч тохиолддог. Зохих эмчилгээ хийлгэсний үр дүнд таталтыг бууруулж болдог байна. Аюулгүй байдлын үүднээс ийм өвчтэй адууг уналга эдэлгээнд хэрэглэж болохгүй. Өвний хүндрэл адуу өөртөө хор хөнөөл хүргэж болохуйц хэмжээнд хүрсэн бол адууг бүрэн унтуулах хэрэгтэй.
Жүчээний адууны хорт зуршил
Жүчээний зогсоолд уягдаж үргэлж хөдөлгөөнгүй байгаа амьтаны гуниг цөхрөлөөс ийм зан авир үүсдэг байна. Жүчээний хорт зуршилд толгойгоо байнга сэгсрэх хаялах, уяан дээрээ эргэцэх, хий хазлах , өөрийгөө гэмтээх зэрэг орно. адууг нэгэн хэвийн байдлаар удаан байлгахад ганцаардал, тусгаарлал болон гадны нөлөөлөл хэт багассаны улмаас адуу ийм хариу үйлдэл хийдэг байна. Ийм зуршлууд илэрч эхлэнгүүт адууны амьдралын нөхцөлийг өөрчлөх хэрэгтэй. Ялангуяа залуу адуу дээрх байдлаар маллагааны гажуудалыг илэрхийлдэг ажээ. Хэрвээ ийм зуршил нэгэнт хэвшсэн бол цаашид үүнд нь саад хийхэд нэн төвөгтэй болно. Хэвийн бус зан авирыг зөвхөн амьдралын хэвийн нөхцөл байдлыг бий болгосоноор өөрчилдөг. Заримдаа адуу бусдаасаа ийм зан авирыг сурдаг гэсэн ойлголт байдаг. Гэхдээ энэ нотолгоо тун маргаантай. Мэдээж хэвийн морины дэргэд өөр морь ямар нэг зүйлийг хэмлээд байх буюу толгойгоо хаялаад байвал эрүүл адуу хүртэл ийм зан авирыг даган дуурайдаг гэж үздэг тал бий. Юм хэмэлдэг морийг эмчлэх механик хэрэгсэл, эм эсвэл хэмлэх зуршлыг арилгах мэс засалын аргыг ашигладаг. Гэхдээ адуунд бодитойгоор туслахын тулд илүү чанартай амьдралын нөхцөл байдлыг бүрдүүлж харилцах нөхцөл болон бэлчээрлэх, аялах боломжоор хангах ёстой.