Ахал-текин үүлдрийн адууг ихэвчлэн цэврээр үржүүлдэг

Ахал -текин үүлдрийн адууны тухай  эх сурвалжуудыг сөхөхөд манай он тооллоос нэлээд өмнө Ираны олон муж хязгаар, Нисей, Бактрия зэрэг нутагт өвөрмөц алтан шар гал зүстэй, уналгын сайхан адуу байсан тухай гардаг. Туркменчүүд эрт дээр үед нүүдлээр амьдарч байсан ба тиймээс ч адуу бол тэдний нүүдэллэх, аян дайн хийх үндсэн хэрэгсэл болж байлаа.
Дээр үеийн туркмен адуу буюу одоогийн ахал-текин адуу араб адуунаас үүсч гарсан тухай таамаглал бий. Гэвч бие цогцсын хэв байдал, зүс болон бусад шинж тэмдгээрээ хоорондоо ихээхэн ялгаатай нь анзаарагддаг. Түүнээс гадна Араб нутагт адуу бий болж амжаагүй байсан үед Иран ба Туркмен нутагт уналгын сайхан адуу байсан нь түүхэн мэдээ баримтаас харагдаж байна. Тэгэхээр Араб адуу нь нэлээд хожим, тэгэхдээ маш бага хэмжээгээр ахал-текин адуунд нөлөө үзүүлсэн байж болох юм.
Ахал-текин адуу Туркменд илүү ихээр тархсан. Уртавтар, хатингар толгойтой, нарийхан урт хүзүүтэй,  өндөр мундаатай. Нуруу болон их бие нь урт байдаг. Цээжний бүслүүрийн хэмжээ болон хавирганы урт нь хангалтгүй. Урт бөгөөд ялимгүй налуу хондлойтой. Дээр байц бүхий шингэн сүүлтэй. Булчинлаг урт хөлгэй, гэвч шилбэний бүслүүрийн хэмжээ нь хангалтгүй. Хойд хөл нь матигар, борвиныхоо үеэр ойртсон байх нь олон ажиглагддаг. Бэрэвхий нь их төлөв урт, гэвч заримдаа бас богино бэрэвхийтэй ч байна.
Ахал-текин адуу зээрд, хонгор, хээр бор. шарга, зүстэй бөгөөд алтан шаргал зүстэй адуу маш олон тохиолддог.
Ааш зангаар маш шаламгай болно. Эзнээс өөр бусад хүмүүсийг ойртуулдаггүй догшин адуу ч байдаг.
Ахал-текин адуу нь цогио сайтай, хурдаараа английн цэвэр цусны уналгын адууны дараа ордог.
Цагаан замд энэ үүлдрийн адууны үзүүлсэн рекорд хурд нь их насны адуу 2400 метр газарт 2 минут 49 секунд (Мары гэгч азарга), шүдлэн адуу 1000 метр газарт нэг минут 6 секунд, хязаалан адуу 1600 метр газарт нэг минут 49 секунд давхисан амжилтаараа бичигдэж байсан удаатай.
Ахал-текин адуу халуун уур амьсгал болон говь цөл нутгийн нөхцөлд сайн зохилдсон нь тэр адууны үнэт чанар юм. Энэ адуу, Ашхабадаас Москва хүртэл (4300 км газар) уур амьсгал болон хөрсний янз бүрийн нөхцөлтэй нутгаар 84 хоногийн аялал хийж ихэд алдаршсан болно.
Туркменд бэлчээр үлэмж бага учраас энэ адууг голдуу нэмнээд аргамжиж бэлчээдэг юм.
Арвай, царгас хоёроор гол тэжээл хийнэ. Нутгийн хүмүүс морийг уралдаанд бэлтгэхдээ өвөрмөц арга хэрэглэдэг. Үүнд эхлээд морийг сайтар тэжээж хүч авахуулаад дараа нь уяж сойх журмаар тарладаг байлаа. Одоо үед энэ адууг дээр өгүүлсэн ердийн аргаар тарладаг болжээ.
Ахал-текин адууг голлон цэврээр үржүүлдэг. Бас нутгийн, ялангуяа киргиз адууг  сайжруулах үүднээс үржүүлэгт ашиглах нь ч бий.  Гэвч эрлийз төл нь дон адууны төлийг бодоход арчилгаа, маллагаа их шаарддаг.
А.Мөнх